Tο 1ο Πεδίο κλυδωνίζεται από την «σφαγή» που σημειώθηκε στα Αρχαία με το 55,67% των υποψηφίων κάτω από τη βάση και τέσσερις στους δέκα (40,85%) με βαθμούς μεταξύ 5 και 10.

Ένα πραγματικό «Βατερλώ» καταγράφουν οι φετινές επιδόσεις στα Αρχαία με τους υποψηφίους πλέον να εστιάζουν στο πώς θα διαμορφωθούν οι Βάσεις 2026 στο 1ο Επιστημονικό Πεδίο. Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Παιδείας, 55,67% των υποψηφίων έγραψε κάτω από τη βάση, ενώ τέσσερις στους δέκα (40,85%) βαθμολογήθηκαν μεταξύ 5 και 10. Η εικόνα αυτή αποτυπώνει με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο ότι το μάθημα εξακολουθεί να αποτελεί τον μεγαλύτερο «πονοκέφαλο» για τους υποψηφίους του 1ου Πεδίου, επηρεάζοντας καθοριστικά την πορεία τους προς τις σχολές υψηλής ζήτησης.

Η εικόνα αυτή δημιουργεί εύλογους προβληματισμούς για τη συνολική πορεία του 1ου Πεδίου, καθώς τα Αρχαία αποτελούν ένα από τα βασικά μαθήματα βαρύτητας για τις υψηλόβαθμες σχολές, όπως οι Νομικές και οι Ανθρωπιστικές Σπουδές. Όταν ένα τόσο μεγάλο ποσοστό υποψηφίων δεν καταφέρνει να ξεπεράσει τη βάση, η επίδραση στο τελικό σύνολο μορίων είναι άμεση και συχνά καθοριστική για την κατάταξη και τις τελικές επιλογές. Η δυσκολία του μαθήματος δεν μπορεί να αποδοθεί μονοσήμαντα στη θεματοδοσία των εξετάσεων. Αντιθέτως, αναδεικνύεται μια πιο σύνθετη πραγματικότητα, που σχετίζεται τόσο με τη φύση του γνωστικού αντικειμένου όσο και με τον τρόπο προετοιμασίας των μαθητών.

Τι φταίει ώστε να γράψει το 40% στα Αρχαία μεταξύ 5 και 10

Όπως εξηγεί στο Dnews ο φιλόλογος Αλέξανδρος Σουλιώτης «Τα Αρχαία απαιτούν ταυτόχρονη ενεργοποίηση πολλαπλών δεξιοτήτων, γλωσσική κατανόηση, γραμματική και συντακτική επάρκεια, ικανότητα μετάφρασης, αλλά και ερμηνευτική προσέγγιση του κειμένου.Ο μαθητής καλείται να ενεργοποιήσει διαφορετικές δεξιότητες ταυτόχρονα, γεγονός που αυξάνει σημαντικά τον βαθμό δυσκολίας. Επίσης παρά τη διαχρονική σύνδεση της αρχαίας με τη νεοελληνική γλώσσα, πολλοί μαθητές δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν τις δομές και τους μηχανισμούς της αρχαίας γλώσσας. Η κατανόηση του πρωτότυπου κειμένου απαιτεί συστηματική άσκηση και γλωσσική καλλιέργεια που δεν μπορεί να αποκτηθεί αποσπασματικά. Εκτός των άλλων, τα τελευταία χρόνια γίνεται ολοένα και πιο εμφανής η αδυναμία πολλών μαθητών να προσεγγίσουν απαιτητικά κείμενα και να αναπτύξουν ερμηνευτικό λόγο με σαφήνεια και πληρότητα. Το ζήτημα αυτό δεν αφορά αποκλειστικά τα Αρχαία, αλλά αντανακλά μια γενικότερη υποχώρηση της αναγνωστικής κουλτούρας και της συστηματικής επαφής με ποιοτικά κείμενα.

Σε αρκετές περιπτώσεις, η προετοιμασία επικεντρώνεται στην αναπαραγωγή τυποποιημένων απαντήσεων-άμεση επίπτωση του εξετασιοκεντρικού μας συστήματος-και λιγότερο στην ουσιαστική κατανόηση του αρχαίου λόγου. Ωστόσο, οι σύγχρονες εξετάσεις απαιτούν συνδυαστική σκέψη, ερμηνευτική ευελιξία και δυνατότητα αξιοποίησης των γνώσεων σε διαφορετικά συμφραζόμενα. Τέλος, οι χαμηλές επιδόσεις στα Αρχαία συνδέονται και με τη γενικότερη θέση των ανθρωπιστικών μαθημάτων στο σύγχρονο εκπαιδευτικό περιβάλλον. Η μείωση του ενδιαφέροντος για τη συστηματική μελέτη κειμένων, η κυριαρχία της αποσπασματικής πληροφορίας και η έμφαση στην ταχύτητα εις βάρος της εμβάθυνσης επηρεάζουν αναπόφευκτα και την απόδοση των μαθητών. Οι βαθμολογίες των φετινών Πανελληνίων δείχνουν ότι τα Αρχαία εξακολουθούν να αποτελούν το πλέον απαιτητικό μάθημα του 1ου Επιστημονικού Πεδίου.

Η εξήγηση των χαμηλών επιδόσεων δεν πρέπει να αναζητηθεί μόνο στα θέματα των εξετάσεων, αλλά κυρίως στις σύνθετες γλωσσικές και γνωστικές απαιτήσεις του μαθήματος, καθώς και στις ευρύτερες μεταβολές που παρατηρούνται στη σχέση των νέων με τον γραπτό λόγο και τις ανθρωπιστικές σπουδές. Η αντιμετώπιση του προβλήματος προϋποθέτει ενίσχυση της γλωσσικής παιδείας, καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας και ουσιαστικότερη επαφή των μαθητών με τον κόσμο των κλασικών κειμένων.»

Το εξεταστικό «βάρος» των Αρχαίων

Από πλευράς της η η Πέννυ Γρίβα Φιλόλογος – Συγγραφέας εκδ. Upbility επιχειρώντας μια συνολική αποτίμηση για τις επιδόσεις στα Αρχαία αλλά και στο σύνολο των φιλολογικών μαθημάτων τονίζει στο Dnews ότι «Η εικόνα που διαμορφώνεται από τα αποτελέσματα των Πανελληνίων στο 1ο Επιστημονικό Πεδίο καταδεικνύει ότι οι υποψήφιοι κλήθηκαν να ανταποκριθούν σε ιδιαίτερα υψηλές απαιτήσεις, κυρίως στα Αρχαία Ελληνικά και την Ιστορία. Τα αυξημένα ποσοστά βαθμολογιών κάτω από τη βάση στα δύο αυτά μαθήματα αναμένεται να επηρεάσουν αισθητά τις βάσεις εισαγωγής των περισσότερων σχολών των Ανθρωπιστικών Σπουδών. Αντίθετα, η Νεοελληνική Γλώσσα και τα Λατινικά παρουσίασαν μεγαλύτερη σταθερότητα στις επιδόσεις, χωρίς όμως να ανατρέπουν τη συνολική εικόνα του πεδίου. Τα φετινά αποτελέσματα αναδεικνύουν, για ακόμη μία φορά, την ανάγκη τα εξεταζόμενα θέματα να αξιολογούν ουσιαστικά το εύρος των γνώσεων, την κριτική σκέψη και τις δεξιότητες των υποψηφίων, διατηρώντας παράλληλα μια ισορροπία ανάμεσα στις απαιτήσεις της εξέτασης και στους στόχους του αναλυτικού προγράμματος.»

Πώς θα κινηθούν οι Βάσεις 2026 στο 1ο Πεδίο

Στις Ανθρωπιστικές, Νομικές και Κοινωνικές Επιστήμες τα φετινά αποτελέσματα δείχνουν μια μικτή εικόνα που μεταφράζεται σε σταθερή ΕΒΕ, αλλά σημαντική πτώση στους αρίστους των Αρχαίων Ελληνικών, που είναι το κρίσιμο μάθημα για τις υψηλόβαθμες σχολές σημειώνει ο Γιάννης Ζαμπέλης, Καθηγητής Μαθηματικών – Εκπαιδευτικός Αναλυτής και δημιουργός του paideianet.com .

Όπως εξηγεία «το πιο εντυπωσιακό στοιχείο της χρονιάς στο 1ο Πεδίο είναι η σημαντική πτώση των αρίστων στα Αρχαία Ελληνικά. Οι 287 υποψήφιοι με βαθμολογία 18 και πάνω αντιστοιχούν στο 1,5% του συνολικού πληθυσμού του πεδίου, ενώ πέρυσι ήταν 2,3% (447 υποψήφιοι). Η πτώση 36% σημαίνει ότι τα Αρχαία λειτούργησαν φέτος ως «φίλτρο» για τις πολύ υψηλές βαθμολογίες. Τα Λατινικά παραμένουν το πιο «προσιτό» μάθημα του πεδίου με σχεδόν 1 στους 4 υποψηφίους να γράφει 18 ή πάνω, ενώ η Ιστορία διατηρεί τη σταθερότητά της με 13,6% αρίστους — μάθημα που ευνοεί την προετοιμασμένη μελέτη. Η Νεοελληνική Γλώσσα και Λογοτεχνία παρουσιάζει ελαφρά αύξηση των αρίστων (από 1,2% σε 1,5%), παραμένοντας πάντως ένα από τα πιο δύσκολα μαθήματα για τις υψηλές βαθμολογίες, λόγω της φύσης της έκθεσης.»

Oι εκτιμήσεις των Βάσεων 2026 για τις υψηλόβαθμες Σχολές του 1ου Πεδίου

Νομικές Σχολές (ΕΚΠΑ, ΑΠΘ, ΔΠΘ)

Οι Νομικές δίνουν αυξημένη βαρύτητα στα Αρχαία και την Ιστορία. Με τα Αρχαία να εμφανίζουν σημαντική πτώση στους αρίστους και την Ιστορία σταθερή, αναμένεται ήπια πτωτική πίεση στη βάση, καθώς οι «σπρίντερ» των 19-20 σε Αρχαία είναι πολύ λιγότεροι.

Ψυχολογία (ΕΚΠΑ, ΑΠΘ, Πάντειο, Παν. Κρήτης)

Σχολές με ισχυρό ανταγωνισμό για τις λίγες θέσεις και υψηλές βάσεις. Η ίδια λογική με τη Νομική: η πτώση στα Αρχαία πιέζει τις βάσεις προς τα κάτω, αν και η σταθερότητα Λατινικών και Ιστορίας περιορίζει την έκταση της κάμψης.

Φιλολογία & Φιλοσοφικές Σχολές

Σχολές με μεγάλη βαρύτητα στα Αρχαία και τη Λογοτεχνία. Η εικόνα είναι μικτή: η πτώση στα Αρχαία είναι αντισταθμιστική με την ελαφρά αύξηση των αρίστων στη Γλώσσα. Πιθανή σταθερότητα ή ελαφρά κάμψη στις βάσεις.

Διεθνείς & Ευρωπαϊκές Σπουδές, Επικοινωνία, ΜΜΕ

Σχολές που εξαρτώνται περισσότερο από την Έκθεση/Γλώσσα. Η ελαφρά άνοδος των αρίστων στη Γλώσσα ευνοεί ελαφρώς αυτές τις σχολές – αναμένεται σταθερότητα ή ηπιότατη άνοδος στις βάσεις.

«Για το 1ο Πεδίο, η ΕΒΕ προβλέπεται σχεδόν αμετάβλητη σε σχέση με το 2025 (μεταβολή -0,08 μονάδες). Οι υψηλόβαθμες σχολές που εξαρτώνται από τα Αρχαία (Νομικές, Φιλολογία) αναμένονται με ήπια πτωτική πίεση, λόγω της μείωσης των υποψηφίων με πολύ υψηλές βαθμολογίες σε αυτό το μάθημα. Οι σχολές που βασίζονται περισσότερο σε Λατινικά και Ιστορία αναμένονται σταθερές ή με ελάχιστες ανοδικές τάσεις. Οι ασφαλέστερες εκτιμήσεις θα προκύψουν μετά τη συμπλήρωση των μηχανογραφικών δελτίων» καταλήγει ο κ. Ζαμπέλης.