ΣτΕ: Αντισυνταγματική η τακτοποίηση αυθαιρέτων με ακυρωμένες οικοδομικές άδειες – Οι δύο λόγοι της απόφασης
Με δύο ιστορικές αποφάσεις της, η Ολομέλεια του Συμβουλίου της Επικρατείας έθεσε στο στόχαστρο διατάξεις του νόμου 4495/2017 που επέτρεπαν την τακτοποίηση αυθαίρετων κτισμάτων, των οποίων οι οικοδομικές άδεις είχαν ακυρωθεί από τα δικαστήρια.
Οι αποφάσεις 1182 και 1183/2026 του ανώτατου ακυρωτικού δικαστηρίου έκριναν αντισυνταγματικές τις συγκεκριμένες ρυθμίσεις, οι οποίες επέτρεπαν τη διατήρηση αυθαιρέτων που είχαν ανεγερθεί με άδειες που ακυρώθηκαν λόγω εσφαλμένου ή ανίσχυρου πολεοδομικού καθεστώτος, υπό την προϋπόθεση ότι ο διοικούμενος δεν είχε υποβάλει ψευδή στοιχεία.
Το δικαστήριο υπενθύμισε την πάγια νομολογία του επί του θέματος, επισημαίνοντας ότι ήδη από το 2009 και το 2010 είχε κρίνει πως η εξαίρεση από την κατεδάφιση αυθαίρετων κατασκευών, ακόμη και όταν οι ιδιοκτήτες είχαν ενεργήσει καλόπιστα, αντίκειται στο άρθρο 24 του Συντάγματος, καθώς οδηγεί σε αλλοίωση του πολεοδομικού σχεδιασμού.
Παλαιότερες αποφάσεις του ΣτΕ, όπως οι 3341/2013, 1118/2014 και 1119/2014, είχαν ήδη κρίνει ότι η αυτόματη τακτοποίηση αυθαιρέτων μέσω προηγούμενων νόμων παραβίαζε το Σύνταγμα, επειδή υπονόμευε τον ορθολογικό πολεοδομικό σχεδιασμό.
Η πρώτη βάση της αντισυνταγματικότητας αφορά την προστασία της δικαστικής λειτουργίας και την υποχρέωση της διοίκησης να συμμορφώνεται προς τις δικαστικές αποφάσεις.
Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά στην ανακοίνωση του ΣτΕ, οι επίμαχες διατάξεις επέλεγαν το σύστημα της αυτόματης υπαγωγής των συγκεκριμένων αυθαιρέτων στις ευεργετικές ρυθμίσεις του νόμου, με αποτέλεσμα την αποδυνάμωση των εκδοθεισών δικαστικών αποφάσεων
Το δικαστήριο υπογράμμισε με έμφαση ότι η προστασία της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης των ιδιοκτητών δεν μπορεί να υπερισχύσει της συνταγματικής υποχρέωσης εφαρμογής των δικαστικών αποφάσεων, ούτε να καταστήσει «κενό περιεχομένου το δικαίωμα δικαστικής προστασίας των αντιδίκων που επέτυχαν την ακύρωση των αδειών για ουσιαστικούς πολεοδομικούς λόγους».
Η δεύτερη βάση της αντισυνταγματικότητας αφορά την προστασία του περιβάλλοντος και τον πολεοδομικό σχεδιασμό, με το δικαστήριο να κρίνει ότι δεν είναι δυνατόν να διατηρούνται κτίρια με τα χαρακτηριστικά που προέβλεπαν οικοδομικές άδεις οι οποίες έχουν ήδη ακυρωθεί.
Μια τέτοια δυνατότητα θα μπορούσε να υπάρξει, σύμφωνα με το ΣτΕ, μόνο στο πλαίσιο μιας συνολικής μεταβολής του πολεοδομικού καθεστώτος μιας περιοχής, η οποία θα στηρίζεται σε πολεοδομικά και περιβαλλοντικά κριτήρια και θα λαμβάνει υπόψη τη φυσιογνωμία και τις ανάγκες του οικισμού.
Παράλληλα, η Ολομέλεια του ΣτΕ επισήμανε ότι οι επίμαχες διατάξεις δεν προέβλεπαν κανέναν εναλλακτικό τρόπο ικανοποίησης του δικαιώματος δικαστικής προστασίας για όσους είχαν δικαιωθεί στα δικαστήρια.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση, ο νομοθέτης θα μπορούσε να εξετάσει το ενδεχόμενο χορήγησης αποζημίωσης σε όσους πέτυχαν την ακύρωση οικοδομικών αδειών, χωρίς να ακολουθήσει η κατεδάφιση των κτισμάτων.
Η απόφαση αυτή του ΣτΕ αναμένεται να έχει σημαντικές επιπτώσεις για χιλιάδες ιδιοκτήτες ακινήτων που είχαν τακτοποιήσει αυθαίρετα με βάση τον συγκεκριμένο νόμο, ανοίγοντας εκ νέου το ζήτημα της νομιμότητας των κτισμάτων τους.
Πηγή: parapolitika.gr
