Οι τρεις λόγοι που ο Κυριάκος Μητσοτάκης πάει τις κάλπες για Μάιο
Μέχρι την εκδήλωση των καταστροφικών πυρκαγιών στη Δυτική Αττική, στο Μέγαρο Μαξίμου επικρατούσαν πιο καλοκαιρινοί ρυθμοί, με τον πρωθυπουργό και τους στενούς συνεργάτες του να διεκπεραιώνουν τις τελευταίες κυβερνητικές εκκρεμότητες πριν την ολιγοήμερη θερινή ανάσα. Η μεγάλη δοκιμασία των τελευταίων ημερών, ωστόσο, ανέτρεψε τον προγραμματισμό, επαναφέροντας το κυβερνητικό επιτελείο σε κατάσταση αυξημένης επιχειρησιακής ετοιμότητας, με συνεχείς συσκέψεις και επίκεντρο τη διαχείριση των συνεπειών της πυρκαγιάς.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης βρίσκεται και αυτή την εβδομάδα στο γραφείο του, το ίδιο και στενοί συνεργάτες του. Παρά τη νέα δοκιμασία πάντως με τη μεγάλη πυρκαγιά στη Δυτική Αττική, ένα στοιχείο δεν άλλαξε: ο πολιτικός σχεδιασμός για τον χρόνο των εθνικών εκλογών. Στο πρωθυπουργικό περιβάλλον επιμένουν ότι η απόφαση για προσφυγή στις κάλπες την άνοιξη του 2027 είχε ληφθεί εδώ και καιρό και δεν επηρεάζεται από τις εξελίξεις, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να επαναλαμβάνει σε κάθε ευκαιρία ότι η κυβέρνηση θα εξαντλήσει την τετραετία.
«Εξαρχής έλεγα ότι θα πάω σε εκλογές στο τέλος της τετραετίας. Άκουσα εισηγήσεις, αλλά επιμένω στην απόφασή μου η κυβέρνηση να φτάσει ως το τέλος της θητείας της», λέει ο κ. Μητσοτάκης σε συνομιλητές του, όπως πληροφορείται το «ΘΕΜΑ». Ομολογουμένως, πριν από κάποιον καιρό ο κ. Μητσοτάκης, που συνήθως ξέκοβε τέτοιες εισηγήσεις, τις άκουσε. Άκουσε τα επιχειρήματα των συνομιλητών του, χωρίς όμως να συγκατανεύει και να προσχωρεί στις θέσεις τους. Προφανώς και έκανε μέσα του τη στάθμιση των δεδομένων, αλλά δεν πήρε απόφαση να πάει σε πρόωρες εκλογές για μια σειρά από λόγους που εξηγεί και στους υπουργούς, αλλά και στους συνομιλητές του.
«Μπορούμε και το πιστεύω να πάμε ακόμη καλύτερα, πολύ καλύτερα απ’ ό,τι μας δίνουν οι δημοσκοπήσεις. Μόνο εμείς έχουμε σχέδιο. Στη ΔΕΘ -κι αυτό είναι πάρα πολύ σημαντικό- θα ξεδιπλώσουμε τους πρώτους άξονες για το τι θέλουμε να κάνουμε μέχρι το 2030. Ο χρόνος δουλεύει υπέρ μας, αναδεικνύεται η γύμνια των πολιτικών αντιπάλων μας κι εμείς μπορούμε να ξεδιπλώσουμε το σχέδιό μας. Μη φοβάστε τον πολιτικό χρόνο», είπε την Πέμπτη, στο τέλος του Υπουργικού Συμβουλίου ο κ. Μητσοτάκης.
Δεν το λέει τυχαία. Και μόνο η φημολογία ότι στάθμιζε το σενάριο των πρόωρων εκλογών για το τέλος Σεπτεμβρίου ήταν αρκετή, ώστε ο Αλέξης Τσίπρας και η Μαρία Καρυστιανού να επισπεύσουν τις αποφάσεις τους και να ανακοινώσουν τη δημιουργία των κομμάτων τους. Ο μεν κ. Τσίπρας πρόσφερε έναν πρώτης τάξεως στρατηγικό αντίπαλο σύγκρισης για τον κ. Μητσοτάκη, η περίπτωση της κυρίας Καρυστιανού είναι μεν πονοκέφαλος για το Μαξίμου, όμως το κόμμα της έχει μπει σε επικίνδυνες ατραπούς με τις αλλεπάλληλες αποχωρήσεις στελεχών.
Όσο για τον Αντώνη Σαμαρά, αυτή είναι μια άλλη περίπτωση. Έτσι κι αλλιώς, ο κ. Μητσοτάκης επενδύει στην έκταση του πολιτικού χρόνου, τόσο για τη συσπείρωση δυνάμεων όσο και για την προοπτική εξάντλησης των αντιπάλων.
Γεμάτοι μήνες
Η περίοδος μετά τη θερινή ανάπαυλα συνιστά για τον κ. Μητσοτάκη μια ευκαιρία η κυβέρνηση να πατήσει γκάζι. Ήδη ζήτησε από τους υπουργούς του να βγαίνουν στα ΜΜΕ και να υπερασπίζονται συνολικά το κυβερνητικό έργο – όχι μόνο να υπεραμύνονται των πεπραγμένων τους στο δικό τους χαρτοφυλάκιο.
Ομολογουμένως, αυτοί που βάζουν το κεφάλι τους στον ντορβά είναι η μειοψηφία του Υπουργικού και αυτό ο κ. Μητσοτάκης το γνωρίζει, ασχέτως αν δεν προτίθεται να προβεί σε αλλαγές στο κυβερνητικό σχήμα μέχρι το τέλος της κυβερνητικής θητείας. «Εκτός αν κάποιος από εσάς με εκπλήξει δυσάρεστα», προειδοποίησε σε κεκλεισμένων των θυρών σκέλος της συνεδρίασης του Υπουργικού της Πέμπτης.
Επί του πολιτικού προκειμένου, ο κ. Μητσοτάκης έχει δύο βασικά επιχειρήματα. Την πολιτική σταθερότητα, αλλά και την παραγωγή οράματος και στρατηγικών προτεραιοτήτων. «Σε αυτή τη γεωπολιτική συγκυρία που δεν ξέρεις τι σου ξημερώνει, ειδικά με το Ορμούζ, έχει σημασία να υπάρχει σταθερό χέρι στο τιμόνι», επισημαίνει σε όλους τους συνομιλητές του.
Η ΔΕΘ αποτελεί σημαντικό ορόσημο στον σχεδιασμό του Μεγάρου Μαξίμου. Ηδη, στην οδό Νίκης, ο Κυριάκος Πιερρακάκης και ο Θάνος Πετραλιάς σχεδιάζουν εργωδώς το πακέτο που, όπως πληροφορείται το «ΘΕΜΑ», θα είναι μεγάλο και θα περιλαμβάνει θετικά μέτρα για όλες τις κοινωνικές ομάδες, ελεύθερους επαγγελματίες, συνταξιούχους, μισθωτούς, δημόσιους υπαλλήλους και αγρότες.
«Θα μιλήσουμε σε όλες τις κοινωνικές ομάδες. Με αυτόν τον γνώμονα σχεδιάζεται και το πακέτο της ΔΕΘ, θα υπάρχει κάτι για όλους», επισημαίνει ο Κυριάκος Μητσοτάκης σε όσους μιλούν μαζί του, χωρίς όμως να μπαίνει σε πολλές λεπτομέρειες. Η συζήτηση αυτή άλλωστε αφορά έναν κλειστό κύκλο που εμπλέκει τα στελέχη του οικονομικού επιτελείου, του Μεγάρου Μαξίμου και του επικοινωνιακού επιτελείου που καλούνται να κάνουν το επικοινωνιακό σπινάρισμα.
Βάσει των δημοσκοπικών στοιχείων, είναι εμφανές ότι η Νέα Δημοκρατία πρέπει να επαναπροσεγγίσει κρίσιμες κοινωνικές ομάδες. Για τους μεν ελεύθερους επαγγελματίες, δουλεύεται η φόρμουλα για μείωση ή και εξάλειψη στο τεκμήριο με γνώμονα τη φορολογική συνέπεια, αν και η τελική επιλογή δεν έχει ακόμα γίνει. Οσο για τους αγρότες, τα καμπανάκια ηχούν διαρκώς στο Μέγαρο Μαξίμου, καθώς κλειδί θα είναι οι σωστές πληρωμές του χειμώνα.
«Χρειαζόμαστε χρόνο να αποκαταστήσουμε τη σχέση και με τους αγρότες και αυτό περνά μέσα και από τις σωστές πληρωμές, σαν αυτές που έγιναν τον Ιούνιο», αναγνωρίζει σε συνομιλητές του ο κ. Μητσοτάκης. Η πρόσφατη χαλαζόπτωση στον Κάμπο προκάλεσε αναταραχή, γι’ αυτό και ο αρμόδιος υπουργός Μαργαρίτης Σχοινάς έσπευσε να καταθέσει τροπολογία για άμεσες και πλήρεις αποζημιώσεις, οι οποίες θα είναι αφορολόγητες και ακατάσχετες. Η κυβέρνηση δεν μπορεί να ρισκάρει άλλα ρήγματα στην προνομιακή γι’ αυτήν τάξη των αγροτών, καθώς εκεί έχουν αρχίσει να παίζουν μπάλα πολλά μικρά κόμματα. Δεν είναι τυχαίο ότι άλλοτε «γαλάζιοι» αγροτοσυνδικαλιστές, όπως ο Κώστας Μητροδήμος στη Λάρισα, έκαναν πρόσφατα κινητοποίηση υπέρ της κυρίας Καρυστιανού, με τον κ. Μητροδήμο μάλιστα να στέλνει και sms κινητοποίοησης, κατά το πρότυπο των πολιτευτών.
Ευρύτερα, ο κ. Μητσοτάκης κρίνει ότι τα οικονομικά μέτρα χρειάζονται χρόνο απόδοσης. Αυτό έδειξε και η περσινή ΔΕΘ, καθώς τα οικονομικά μέτρα απέδωσαν από τον χειμώνα και μετά, οπότε και η Ν.Δ. τσίμπησε δυο-τρεις μονάδες στις δημοσκοπήσεις. Φαίνεται άλλωστε ότι οι πολίτες δεν πείθονται εύκολα από τις υποσχέσεις, τα πράγματα όμως αλλάζουν όταν δουν τις ελαφρύνσεις στην τσέπη τους. Και αυτό έγινε πέρσι, με το επίδομα ενοικίου, την επιδότηση στους συνταξιούχους και κυρίως με τις φορολογικές μειώσεις σε μισθωτούς, με αιχμή όσους έχουν παιδιά.
Το διακύβευμα
Στα γραφεία του Μεγάρου Μαξίμου άνθρωποι πάνε κι έρχονται, ενώ ο κ. Μητσοτάκης κάνει ασκήσεις επί χάρτου για τον μακροπρόθεσμο σχεδιασμό του. Ηταν άλλωστε πάντα επιμελής πολιτικά και ενδιαφέρεται σε περιόδους που έχει την πολυτέλεια του χρόνου να κάνει πιο μακροπρόθεσμα σχέδια.
Αυτή η επιμέλειά του τού έδωσε στο παρελθόν κρίσιμους πόντους, όπως το 2019 που μπήκε με ορμή στο Μέγαρο Μαξίμου με μια έτοιμη ομάδα και έτοιμες πολιτικές προτεραιότητες. Εκτοτε βέβαια κύλησε πολύ νερό στο αυλάκι: η φυσική φθορά του χρόνου, αλλά και η σωρευτική φθορά της πολιτικής έχουν επενεργήσει.
Εξ ου και απαιτείται ένα πιο ισχυρό δίλημμα, πέρα από την παρουσία του Αλέξη Τσίπρα ως αντίπαλου δέους. Αλλωστε, ο πρώην πρωθυπουργός «τρομάζει» μεν τους κεντρώους ψηφοφόρους, κάποιοι εκ των οποίων βρίσκονται στις τάξεις του ΠΑΣΟΚ, όχι όμως τόσο όσο στο παρελθόν. Για τον κ. Μητσοτάκης η έκταση του πολιτικού και η εξάντληση της τετραετίας έρχονται να κουμπώσουν με την προοπτική ανάληψης της προεδρίας της Ε.Ε. από τη χώρα μας την 1η Ιανουαρίου του 2027.
Ηδη ο κ. Μητσοτάκης έχει ξεκινήσει να συνδέει την προοπτική αυτή με το σενάριο να ολοκληρωθεί η σύνθετη διαπραγμάτευση για τον νέο Ευρωπαϊκό Προϋπολογισμό 2028-2034 εντός αυτής, όπως ανέφερε πρόσφατα και από τη Βιέννη, όπου βρέθηκε. Συνεπώς, το ερώτημα που τίθεται εμμέσως πλην σαφώς είναι ξεκάθαρο: Ποιος θα πρέπει να διαπραγματευτεί αυτό το πακέτο; «Είναι προφανές ότι θα υπάρχει διακύβευμα που θα συνδέεται με την ελληνική προεδρία, καθώς σε αυτή θα κλείσει πιθανότατα η διαπραγμάτευση για το ΠΔΠ 2028-2034. Η χώρα θα πρέπει να έχει κυβέρνηση τότε», τονίζει ο κ. Μητσοτάκης σε όσους τον ρωτούν.
Γι’ αυτόν δεν πρόκειται για εργαλειοποίηση μιας σημαντικής εθνικής στιγμής, για πρώτη φορά μετά το 2014, αλλά για πολιτικό ρεαλισμό. «Κι εγώ αν ήμουν ο Μητσοτάκης θα έκανα εκλογές πολύ κοντά στην ελληνική προεδρία», ομολογεί στο «ΘΕΜΑ» πολιτικός αρχηγός της ελάσσονος αντιπολίτευσης. Ο Νίκος Ανδρουλάκης, από την άλλη, εκτιμά ότι ο κ. Μητσοτάκης θα πρέπει να πάει λίγο νωρίτερα, καθώς οι Ευρωπαίοι θα έχουν ενστάσεις, αν και κάτι παρόμοιο έκανε ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ προ ετών.
Σε κάθε περίπτωση, εντός της Ν.Δ. ψιθυρίζονται αρκετές ημερομηνίες, με αυτή της 23ης Μαΐου να ακούγεται έντονα. Ο κ. Μητσοτάκης κρατά πάντως κλειστά τα χαρτιά του ως προς την ημερομηνία, αν και μικρή σημασία έχει τελικά αν θα μιλάμε για τον Απρίλιο ή τον Μάιο. Να σημειώσουμε ότι του χρόνου το Πάσχα πέφτει στις 2 Μαΐου και αυτό κάπως οριοθετεί τον εκλογικό χρόνο.
Οι νέοι ψηφοφόροι
Στο Μέγαρο Μαξίμου παράλληλα διαβάζουν προσεκτικά τα στοιχεία των δημοσκοπήσεων, αλλά και τα focus groups που έγιναν προς το τέλος Ιουλίου και αποτυπώνουν τις διαθέσεις του εκλογικού σώματος. Η εικόνα είναι ότι η Ν.Δ. κινείται στην περιοχή του 30% και έχει ακόμα δεξαμενές στους αναποφάσιστους που στην πραγματικότητα είναι πρώην ψηφοφόροι της.
Στα πλεονεκτήματα της κυβέρνησης προσμετρώνται η εξωτερική πολιτική και η άμυνα, η ψηφιοποίηση, η διαχείριση της οικονομίας, αλλά και οι βελτιώσεις που γίνονται στο ΕΣΥ. Παράλληλα, παρατηρούνται τάσεις συσπείρωσης στη βάση της Ν.Δ., ενώ το κυβερνών κόμμα πάντα σκοράρει καλά στις μεγαλύτερες ηλικίες. Αποτελεί κοινή παραδοχή ότι η Ν.Δ. έχει «αιμορραγία» στις παραγωγικές ηλικίες και ιδίως στους πολίτες μεταξύ 30-40 ετών που ακόμα δεν έχουν τόσο μεγάλες απολαβές, ενώ παράλληλα έρχονται αντιμέτωποι και με το υψηλό κόστος στέγασης.
Το κόστος ζωής αναδεικνύεται σε νούμερο ένα πρόβλημα και στα ποιοτικά στοιχεία, ενώ οι ψηφοφόροι φαίνεται να μην ανταποκρίνονται καλά στη διαρκή προβολή του κυβερνητικού έργου που δεν σχετίζεται με τα εισοδήματα, ζητώντας καλύτερες απολαβές, πάνω από τα μεγέθη του πληθωρισμού. Σε κάθε περίπτωση, αυτό που αναδεικνύεται ως στρατηγική ανάγκη από τα focus groups είναι η Ν.Δ. να απευθυνθεί με συνέπεια στο κεντρώο και κεντροδεξιό ακροατήριο και όχι τόσο προς τα δεξιά της, δίνοντας ένα όραμα για την επόμενη τετραετία. Σύμφωνα με τις επισημάνσεις που γίνονται στο εσωτερικό επιτελείο, αυτός ο ορίζοντας προς την Ελλάδα του 2030 πρέπει βεβαίως να συνδέεται με κινήσεις ενίσχυσης του εισοδήματος, με μεταρρυθμίσεις και θεσμικές τομές, αλλά και με διαρθρωτικές αλλαγές στον πρωτογενή τομέα.
Αλλωστε, οι υποθέσεις διαφθοράς χρεώνονται από τους πολίτες στα αρνητικά της διακυβέρνησης και επηρεάζουν και την εικόνα του κ. Μητσοτάκη, η οποία έρχεται πιο κοντά προς τα ποσοστά του κυβερνώντος κόμματος. Εντούτοις, ο κ. Μητσοτάκης παραμένει ο πολιτικός αρχηγός με τη μεγαλύτερη εμπιστοσύνη έναντι όλων των άλλων να διαχειριστεί τα κρίσιμα θέματα και υπάρχει μια κρίσιμη μάζα ψηφοφόρων στο εκλογικό σώμα που δεν επιθυμεί περιπέτειες.
Παράλληλα, ο κ. Μητσοτάκης έχει στραμμένο το βλέμμα του και στους νέους ψηφοφόρους. «Αποδίδω πολύ μεγάλη σημασία στους νέους που θα πάνε για πρώτη φορά να ψηφίσουν. Οταν θα γίνουν οι εκλογές, θα έχουν δικαίωμα ψήφου αυτοί που γεννήθηκαν το 2010», λέει ο κ. Μητσοτάκης στους συνομιλητές του.
Περίπου 400.000 ψηφοφόροι θα μπουν στη δεξαμενή για τις εκλογές του 2027 και σε αυτή την ηλικιακή ομάδα η Ν.Δ. τα πηγαίνει καλύτερα σε σχέση με τους τριαντάρηδες, καθώς έχει ήδη γράψει καλά το αφορολόγητο για τους κάτω των 25. Στο ίδιο μήκος κύματος, ο κ. Μητσοτάκης ανακοίνωσε την Παρασκευή ότι τα tips θα είναι πρακτικά αφορολόγητα, αυξάνοντας το όριο στα 6.000 ευρώ σε ετήσια βάση και με αναδρομική ισχύ για όλο το 2026. Είναι κάτι που άκουσε σε όλες του τις περιοδείες, τόσο από εργαζόμενους όσο και από εργοδότες.
Η παράμετρος Σαμαρά
Βεβαίως, εντός της Ν.Δ. μια μείζων συζήτηση αφορά το τι μέλλει γενέσθαι με το κυοφορούμενο κόμμα Σαμαρά. Ο πρώην πρωθυπουργός δεν τσίμπησε στα σενάρια περί πρόωρων εκλογών και δεν προχώρησε σε ανακοινώσεις, όπως έκαναν ο Αλέξης Τσίπρας και η Μαρία Καρυστιανού.
Ο κ. Σαμαράς θα περιμένει ακόμα και εκτιμά ότι οι παρεμβάσεις του σε αυτήν τη φάση ακούγονται περισσότερο με την αύρα τού… εν αναμονή, όπως έκανε με το «πέσιμο» στην υπουργό Οικογένειας Δόμνα Μιχαηλίδου για τα περί πυρηνικής οικογένειας. Παράλληλα, προετοιμάζεται, μιλά με κόσμο, κάνει ραντεβού στο γραφείο του επί της οδού Δημοκρίτου και κινείται με γνώμονα τη δημιουργία ενός νέου σχηματισμού κάποια στιγμή.
Ο κ. Μητσοτάκης, από την άλλη, δεν θέλει να μιλά πολύ για τον κ. Σαμαρά. Θεωρεί ότι το κόμμα της Ν.Δ. κινείται σε πολύ καλύτερο τέμπο σε σχέση με το παρελθόν, αποδίδοντάς το και στην ορμητική προσέγγιση του νέου γραμματέα Κωνσταντίνου Κυρανάκη που ανέλαβε μετά το συνέδριο. «Να δούμε πρώτα αν θα γίνει», λέει σιβυλλικά για το κόμμα Σαμαρά σε όποιον τον ρωτάει, αν και στο Μαξίμου έχουν γνώση των κινήσεων του πρώην πρωθυπουργού.
Ο πρωθυπουργός είναι έμπειρος ως προς τις εκλογές και έχει αίσθηση της βάσης του κόμματος, όπως και άνθρωποι στο περιβάλλον του που μετρούν καθημερινά τον σφυγμό. «Θα υπάρχουν πολύ έντονες αντιδράσεις στη βάση της Ν.Δ., αυτό πρέπει να το σταθμίσει», εκτιμά ο κ. Μητσοτάκης στους συνομιλητές του. Δίαυλος επικοινωνίας με τον κ. Σαμαρά δεν υπάρχει και εφόσον κάνει κόμμα θα αντιμετωπιστεί ως πολιτικός αντίπαλος.
