Παγκόσμια επισιτιστική καταιγίδα έρχεται το 2027 – Η προειδοποίηση-σοκ της JP Morgan για τρόφιμα, λιπάσματα και Ελ Νίνιο
Μπορεί ο πληθωρισμός στα τρόφιμα στην Ελλάδα να έδειξε πρόσκαιρη αποκλιμάκωση τον Ιούλιο, ωστόσο οι διεθνείς προβλέψεις προειδοποιούν για μια πολύ πιο ζοφερή πραγματικότητα που πλησιάζει.
Η αμερικανική πολυεθνική τράπεζα JP Morgan κάνει λόγο για μια «παγκόσμια καταιγίδα σε εξέλιξη», η οποία αναμένεται να γίνει πιο αισθητή από το 2027 και να πλήξει τον επισιτιστικό τομέα σε παγκόσμιο επίπεδο.
Σύμφωνα με νέα μελέτη της τράπεζας με τίτλο «Η επισιτιστική ασφάλεια είναι εθνική ασφάλεια: Μια κλιμακούμενη καταιγίδα», η νέα αυτή κρίση τροφίμων τροφοδοτείται από πέντε βασικούς παράγοντες, τους λεγόμενους «5 Ws»: Πόλεμος (War), Καιρικές Συνθήκες (Weather), Αποθήκευση (Warehousing), Νερό (Water) και Σπατάλη (Waste).
Η ανώτερη οικονομολόγος της JP Morgan, Nora Szentivany, επισημαίνει ότι δεν πρόκειται για μια βραχύβια κρίση, αλλά για μια διαρθρωτική ανατροπή που θα ασκήσει σταδιακή πίεση στις τιμές των τροφίμων.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της τράπεζας, ο πληθωρισμός στα τρόφιμα αναμένεται να επιταχυνθεί στο 5% κατά το πρώτο εξάμηνο του 2027, από 2,7% που ήταν την αντίστοιχη περίοδο του 2026.
Η αύξηση αυτή δεν είναι τυχαία, καθώς συνδέεται άμεσα με μια σειρά από αλληλένδετους παράγοντες που πυροδοτούν μια άνευ προηγουμένου επισιτιστική αστάθεια.
Ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες είναι το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, το οποίο απειλεί την παγκόσμια προσφορά λιπασμάτων, καθώς από τα στενά αυτά διέρχεται περίπου το ένα τρίτο των αζωτούχων λιπασμάτων παγκοσμίως.
Τα αζωτούχα λιπάσματα είναι απαραίτητα για περίπου το 50% των καλλιεργειών σε όλο τον πλανήτη, γεγονός που καθιστά την έλλειψή τους μια πραγματική ωρολογιακή βόμβα για την παγκόσμια παραγωγή τροφίμων.
Ήδη από το πρώτο δίμηνο του πολέμου στην περιοχή, οι τιμές των αζωτούχων λιπασμάτων σημείωσαν άλμα 25% έως 50%, ενώ η αύξηση του κόστους του φυσικού αερίου επιβαρύνει περαιτέρω την παραγωγή ουρίας.
Οι επιπτώσεις μιας τέτοιας έλλειψης μπορεί να γίνουν αισθητές ακόμη και έναν ολόκληρο χρόνο αργότερα, καθώς τα λιπάσματα απαιτούνται στα πρώτα στάδια της ανάπτυξης των καλλιεργειών.
Παράλληλα με τον πόλεμο, η φύση ετοιμάζει το δικό της πλήγμα μέσω του φαινομένου «Σούπερ Ελ Νίνιο», το οποίο σύμφωνα με τις μετεωρολογικές προβλέψεις αναμένεται να είναι πρωτοφανών διαστάσεων.
Το Κέντρο Κλιματικών Προβλέψεων της Εθνικής Μετεωρολογικής Υπηρεσίας εκτιμά ότι υπάρχει 69% πιθανότητα να είναι το μεγαλύτερο φαινόμενο Ελ Νίνιο από το 1950, με πάνω από 90% πιθανότητα εμφάνισής του κατά τον χειμώνα και το φθινόπωρο του 2026.
Ένα τέτοιο φαινόμενο μπορεί να ανατρέψει τα επίπεδα θερμοκρασίας και βροχοπτώσεων σε διαφορετικές ηπείρους για μήνες, προκαλώντας τεράστιες διαταραχές στην παραγωγή τροφίμων, στην ασφάλεια του νερού και στην αλιεία.
Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, το Ελ Νίνιο αυξάνει συνήθως τους κινδύνους ξηρασίας σε περιοχές όπως η Κεντρική Αμερική, η Νοτιοανατολική Ασία και η νότια Αφρική, ενώ παράλληλα εντείνει τον κίνδυνο πλημμυρών σε άλλες περιοχές.
Οι πιο ευάλωτες οικονομίες απέναντι σε αυτή την επισιτιστική κρίση είναι οι αναδυόμενες αγορές της Ασίας και της Λατινικής Αμερικής, με χώρες όπως η Ινδία, η Κολομβία, η Ινδονησία, η Βραζιλία, η Ταϊβάν και η Κορέα να θεωρούνται οι πιο ευαίσθητες.
Για τις αναπτυσσόμενες αυτές οικονομίες, οι πληθωριστικές πιέσεις στα τρόφιμα ισοδυναμούν με οξύ κίνδυνο επισιτιστικής κρίσης, με ανυπολόγιστες κοινωνικές και πολιτικές συνέπειες.
Ακόμη και για τις ανεπτυγμένες οικονομίες, ωστόσο, η κατάσταση δεν είναι καθόλου ευνοϊκή, καθώς ένας νέος πληθωριστικός κύκλος μεταφράζεται σε περαιτέρω συρρίκνωση του εισοδήματος, ιδίως για τα πιο αδύναμα νοικοκυριά.
Η Ελλάδα, αν και ανήκει στις ανεπτυγμένες οικονομίες ως μέλος του ΟΟΣΑ, βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις σε ό,τι αφορά το εισόδημα, γεγονός που την καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτη απέναντι σε ένα νέο κύμα ανατιμήσεων.
Στο εσωτερικό της χώρας, η κυβέρνηση επιχειρεί να συγκρατήσει τις τιμές μέσω συμφωνιών με σουπερμάρκετ και προμηθευτές, με εθελοντικές μειώσεις της τάξης του 7% σε βασικά τρόφιμα.
Παράλληλα, η συμφωνία για συγκράτηση τιμών σε 2.000 κωδικούς προϊόντων τους μήνες Ιούλιο και Αύγουστο έδωσε μια προσωρινή ανάσα, ωστόσο οι προαναγγελίες για νέα μέτρα από τη ΔΕΘ δεν αρκούν για να καλύψουν το έλλειμμα.
Η ενεργειακή κρίση, με την άνοδο των τιμών του πετρελαίου brent λόγω της αβεβαιότητας στα Στενά του Ορμούζ, ακυρώνει κάθε προσπάθεια δημιουργίας θετικού κλίματος, αφήνοντας τα νοικοκυριά εκτεθειμένα.
Όπως επισημαίνει η JP Morgan, η κρίση αυτή δεν είναι παροδική, αλλά μια κλιμακούμενη καταιγίδα που θα χτυπήσει με όλη της την ένταση το επόμενο διάστημα.
Η επισιτιστική ασφάλεια μετατρέπεται πλέον σε ζήτημα εθνικής ασφάλειας, και η προετοιμασία για την επερχόμενη καταιγίδα θα πρέπει να είναι στο επίκεντρο της πολιτικής ατζέντας κάθε χώρας.
Πηγή: in.gr
