ΣτΕ: Υποχρεωτική η αυτεπάγγελτη άρση δέσμευσης λογαριασμών από την Εφορία μετά την πενταετία

Απόφαση-σταθμός του ΣτΕ για τα διασφαλιστικά μέτρα

Το Συμβούλιο της Επικρατείας έβγαλε μια κομβική απόφαση που αλλάζει τα δεδομένα για χιλιάδες φορολογούμενους που έχουν δεσμευμένους τραπεζικούς λογαριασμούς από την Εφορία. Σύμφωνα με δημοσίευμα του Πρώτου Θέματος, το Ανώτατο Ακυρωτικό Δικαστήριο έκρινε ότι το Δημόσιο υποχρεούται να αίρει αυτεπαγγέλτως τα διασφαλιστικά μέτρα που έχει επιβάλει σε βάρος φορολογουμένων, μόλις συμπληρωθεί πενταετία από την έκδοση των καταλογιστικών πράξεων.

Η απόφαση αυτή αποσαφηνίζει ένα κρίσιμο ζήτημα που ταλαιπωρούσε επί χρόνια τους πολίτες: η αποδέσμευση των λογαριασμών δεν απαιτεί αίτηση του φορολογούμενου, αλλά αποτελεί υποχρέωση της φορολογικής αρχής, η οποία οφείλει να ενημερώσει άμεσα τις τράπεζες και τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες.

Τι προβλέπει ο νόμος – Πότε επιβάλλονται τα μέτρα

Σύμφωνα με τον Κώδικα Φορολογικής Διαδικασίας, όταν η φορολογική υπηρεσία διαπιστώσει μη απόδοση παρακρατούμενων φόρων, τελών ή εισφορών που υπερβαίνουν τις 150.000 ευρώ, επιβάλλει «διασφαλιστικά του δημοσίου συμφέροντος μέτρα άμεσου και επείγοντος χαρακτήρα».

Τα μέτρα αυτά περιλαμβάνουν:

• Δέσμευση του 50% των καταθέσεων και των πάσης φύσεως λογαριασμών σε τράπεζες
• Δέσμευση του περιεχομένου των τραπεζικών θυρίδων (χρηματικά ποσά και τιμαλφή)
• Μη παραλαβή και μη χορήγηση εγγράφων για μεταβίβαση περιουσιακών στοιχείων

Τα μέτρα επιβάλλονται σωρευτικά σε βάρος ομόρρυθμων εταίρων, προσωπικών εταιρειών, αλλά και κάθε προσώπου που διαχειρίζεται ή εκπροσωπεί νομικό πρόσωπο, ανεξάρτητα από το αν έχουν αποχωρήσει ή παραιτηθεί από τη θέση τους.

Η κρίση του ΣτΕ – Πότε «σβήνουν» αυτόματα τα μέτρα

Το Β’ Τμήμα του Συμβουλίου της Επικρατείας, με πρόεδρο τον αντιπρόεδρο Κωνσταντίνο Κουσούλη και εισηγητή τον σύμβουλο Παναγιώτη Τσούκα, επισήμανε ότι στοιχειοθετείται λόγος υποχρεωτικής άρσης των μέτρων από τη διοίκηση σε τρεις περιπτώσεις:

1. Όταν ακολουθήσει ακύρωση της καταλογιστικής πράξης με οριστική δικαστική απόφαση
2. Όταν παρέλθει πενταετία από την έκδοση της καταλογιστικής πράξης
3. Ειδικώς για μέτρα υπό το καθεστώς του Ν.2523/1997, όταν παρέλθει πενταετία από την 1η Ιανουαρίου 2014

Το σημαντικότερο σημείο της απόφασης είναι ότι η φορολογική αρχή οφείλει να ενημερώσει «άμεσα» όλες τις εμπλεκόμενες δημόσιες υπηρεσίες, το Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων και την Τράπεζα της Ελλάδος, χωρίς να απαιτείται καμία ενέργεια από τον φορολογούμενο.

Η υπόθεση που οδήγησε στην απόφαση

Η απόφαση του ΣτΕ εκδόθηκε στο πλαίσιο προσφυγής εκπροσώπου Ανώνυμης Εταιρείας, στον οποίο είχαν επιβληθεί μέτρα διασφάλισης για μη καταβολή χαρτοσήμου και ΟΓΑ χαρτοσήμου ύψους 1.042.792 ευρώ για την περίοδο 2005-2011.

Οι καταλογιστικές πράξεις είχαν εκδοθεί το 2016. Αυτό σήμαινε ότι εντός του 2021 είχε συμπληρωθεί πενταετία και η φορολογική αρχή όφειλε να προβεί στην άρση των μέτρων. Ωστόσο, η αρμόδια υπηρεσία δεν είχε προχωρήσει σε αυτές τις ενέργειες, με αποτέλεσμα το δικαστήριο να αναβάλει την έκδοση οριστικής απόφασης και να δώσει προθεσμία έως τον Σεπτέμβριο για να ολοκληρωθεί η διαδικασία άρσης.

Τι αλλάζει για τους φορολογούμενους

Η απόφαση του ΣτΕ έχει πολλαπλές πρακτικές συνέπειες για τους πολίτες:

• Καμία αίτηση δεν χρειάζεται: Η άρση γίνεται αυτεπάγγελτα από την Εφορία
• Άμεση ενημέρωση των τραπεζών: Η ΔΟΥ υποχρεούται να ενημερώσει άμεσα τα πιστωτικά ιδρύματα
• Παύση των μέτρων: Οι δεσμεύσεις παύουν να ισχύουν από τη στιγμή της συμπλήρωσης της πενταετίας
• Προστασία των φορολογουμένων: Δεν μπορούν να παραμένουν δεσμευμένοι λογαριασμοί πέραν του εύλογου χρονικού διαστήματος

Όπως τονίζεται χαρακτηριστικά στην απόφαση, η άρση των μέτρων πρέπει να γίνεται «αμελλητί» μόλις παρέλθει η πενταετία, χωρίς να απαιτείται η τήρηση εκ μέρους του φορολογουμένου καμίας άλλης διαδικασίας ή διατυπώσεως.

Το μήνυμα της απόφασης

Η απόφαση-ορόσημο του ΣτΕ στέλνει ένα σαφές μήνυμα προς τη φορολογική διοίκηση: η παρατεταμένη δέσμευση τραπεζικών λογαριασμών και περιουσιακών στοιχείων πέρα από την πενταετία δεν είναι ανεκτή, ακόμη κι αν πρόκειται για διασφαλιστικά μέτρα του Δημοσίου.

Παράλληλα, η απόφαση απαλλάσσει τους φορολογούμενους από την ταλαιπωρία της υποβολής αιτήσεων και της αναμονής για την αποδέσμευση των λογαριασμών τους, θέτοντας ένα σαφές χρονικό όριο στις επεμβάσεις της Εφορίας στην περιουσία των πολιτών.

Πηγή: Πρώτο Θέμα