Παγκόσμια Ημέρα Υπερδοσολογίας: 768 ζωές σώθηκαν με Ναλοξόνη – Το μήνυμα του ΕΟΠΑΕ για την πρόληψη
Η 31η Αυγούστου έχει καθιερωθεί διεθνώς ως η Παγκόσμια Ημέρα Ευαισθητοποίησης για την Υπερδοσολογία, μια ημέρα αφιερωμένη στη μνήμη όσων έχασαν τη ζωή τους, αλλά ταυτόχρονα και μια αφορμή για ενημέρωση και δράση.
Το φετινό παγκόσμιο μήνυμα «25 Years On. Still Needed.» υπογραμμίζει με έμφαση ότι, ένα τέταρτο του αιώνα μετά την έναρξη αυτής της προσπάθειας, η ανάγκη για πρόληψη, έγκαιρη διάγνωση και αποτελεσματική αντιμετώπιση της υπερδοσολογίας παραμένει πιο επίκαιρη από ποτέ.
Η υπερδοσολογία δεν είναι ανίκητη· μπορεί να προληφθεί, να αναγνωριστεί έγκαιρα και να αντιμετωπιστεί με τις κατάλληλες παρεμβάσεις, φέρνοντας στο προσκήνιο την αξία της ανθρώπινης ζωής.
Πίσω από κάθε επιτυχημένη παρέμβαση κρύβεται ένας άνθρωπος που συνεχίζει να ζει, μια οικογένεια που δεν βιώνει το απρόσμενο πένθος και μια νέα ευκαιρία για θεραπεία, φροντίδα και κοινωνική επανένταξη.
Ο απώτερος στόχος είναι ένας και μοναδικός: να μη χαθεί ούτε μία ανθρώπινη ζωή από υπερδοσολογία.
Στην Ελλάδα, τα τελευταία πέντε χρόνια σημειώθηκαν σημαντικές προόδους τόσο στην πρόληψη όσο και στη διαχείριση περιστατικών υπερδοσολογίας, με τη δημιουργία ενός ολοκληρωμένου δικτύου υπηρεσιών.
Η ίδρυση του Εθνικού Οργανισμού Πρόληψης και Αντιμετώπισης Εξαρτήσεων (ΕΟΠΑΕ) έφερε ένα ενιαίο και ισχυρό δίκτυο υπηρεσιών Άμεσης Πρόσβασης και Μείωσης της Βλάβης σε όλη την επικράτεια.
Κορυφαία μεταρρύθμιση υπήρξε η πλήρης διεύρυνση του θεσμικού πλαισίου για τη διάθεση της Ναλοξόνης, του σωτήριου αντίδοτου για την υπερδοσολογία από οπιοειδή, το οποίο μπορεί να αναστρέψει τις απειλητικές για τη ζωή συνέπειες όταν χορηγηθεί έγκαιρα.
Η δυνατότητα χορήγησης Ναλοξόνης εκτός νοσοκομείου, από κατάλληλα εκπαιδευμένους επαγγελματίες υγείας και άλλους φορείς, επιτρέπει την άμεση επέμβαση στο πεδίο, όπου κάθε δευτερόλεπτο μετράει.
Το 2025 ολοκληρώθηκε η θεσμική επέκταση με την καθολική πρόσβαση στη Ναλοξόνη, τόσο σε εισπνεόμενη μορφή όσο και σε ενέσιμη προγεμισμένη σύριγγα για ενδομυϊκή χορήγηση.
Παράλληλα, θεσμοθετήθηκαν προγράμματα Take-Home Naloxone, που επιτρέπουν σε άτομα που ενδέχεται να βρεθούν σε περιστατικό υπερδοσολογίας να έχουν πρόσβαση στο αντίδοτο και να το χορηγούν όταν κριθεί αναγκαίο.
Ιδιαίτερη καινοτομία αποτελούν τα Προγράμματα Διανομής Ναλοξόνης Μέσω Ομοτίμων (Peer-to-Peer) , όπου άτομα που κάνουν χρήση ουσιών, έπειτα από εκπαίδευση του ΕΟΠΑΕ, ενημερώνουν και παρεμβαίνουν στο πεδίο σε περιπτώσεις υπερδοσολογίας.
Ο ΕΟΠΑΕ επενδύει συστηματικά στην εκπαίδευση των επαγγελματιών πρώτης γραμμής, με 2.150 στελέχη να έχουν ήδη εκπαιδευτεί στη χορήγηση εισπνεόμενης Ναλοξόνης έως σήμερα.
Από αυτούς, 1.405 ανήκουν στο δυναμικό του ΕΟΠΑΕ, 473 είναι στελέχη του ΕΚΑΒ, ενώ σημαντική είναι η εκπαίδευση 203 ειδικών φρουρών, αστυνομικών και εργαζομένων σε σωφρονιστικά καταστήματα.
Για πρώτη φορά στην Ελλάδα πραγματοποιείται εκπαίδευση για χορήγηση Ναλοξόνης σε στελέχη των Σωφρονιστικών Καταστημάτων, σε συνεργασία με το Υπουργείο Προστασίας του Πολίτη.
Τα αποτελέσματα αυτής της πολιτικής είναι συγκλονιστικά: από το 2022 έως σήμερα, οι υπηρεσίες του ΕΟΠΑΕ χορήγησαν εισπνεόμενη Ναλοξόνη και έσωσαν 768 ανθρώπινες ζωές σε όλη την Ελλάδα.
Σε επιπλέον 634 περιστατικά, η στενή παρακολούθηση εντός των Χώρων Εποπτευόμενης Χρήσης (ΧΕΧ) και στο πεδίο απέτρεψε την εξέλιξη σε σοβαρή υπερδοσολογία.
Συνολικά, σε περισσότερα από 1.400 άτομα αποφεύχθηκε η υπερδοσολογία είτε με χορήγηση Ναλοξόνης είτε με συνεχή επίβλεψη και έγκαιρη παρέμβαξη.
Οι παρεμβάσεις αυτές πραγματοποιούνται στους ΧΕΧ Αθήνας και Θεσσαλονίκης, στα Ανοιχτά Κέντρα Ημέρας, σε υπνωτήρια, καθώς και μέσω των κινητών ομάδων streetwork που δραστηριοποιούνται σε όλη τη χώρα.
Στον σταθερό ΧΕΧ της Αθήνας, 3.038 μοναδικά άτομα έχουν λάβει υπηρεσίες, με 148.215 επισκέψεις για ασφαλή εποπτευόμενη χρήση από την έναρξη λειτουργίας του.
Μόνο το 2025, πραγματοποιήθηκαν 48.819 επισκέψεις από 1.643 μοναδικούς χρήστες, ενώ στον κινητό ΧΕΧ Θεσσαλονίκης καταγράφηκαν 12.273 επισκέψεις από 921 ωφελούμενους.
Η ασφαλής χρήση εντός των ΧΕΧ γίνεται πάντα υπό την εποπτεία εξειδικευμένου προσωπικού, που αναγνωρίζει και αντιμετωπίζει άμεσα κάθε επικίνδυνο περιστατικό.
Παράλληλα, 17 Κινητές Ομάδες Streetwork του ΕΟΠΑΕ βρίσκονται καθημερινά στο πεδίο σε 17 πόλεις, προσφέροντας συμβουλευτική, πρωτοβάθμια φροντίδα και διανομή ΚΙΤ ασφαλούς χρήσης.
Το 2025 διανεμήθηκαν περισσότερες από 1,2 εκατομμύρια σύριγγες ασφαλούς χρήσης, 5,5 χιλιάδες ΚΙΤ εισπνεόμενης χρήσης και πραγματοποιήθηκαν 101.267 επαφές με εξαρτημένα άτομα.
Σε ένα συνεχώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον, με πολλαπλή χρήση ουσιών και εμφάνιση νέων ψυχοδραστικών ουσιών υψηλής δραστικότητας, η Μείωση της Βλάβης αποτελεί στρατηγική επιλογή.
Οι υπηρεσίες του ΕΟΠΑΕ αποδεικνύουν στην πράξη ότι η έγκαιρη παρέμβαση και η συνεχής εκπαίδευση σώζουν ζωές, ενώ παράλληλα ανοίγουν τον δρόμο για θεραπεία και κοινωνική επανένταξη.
